برهان الدين محقق ترمدى

مقدمه 26

معارف ( مجموعه مواعظ و كلمات سيد برهان الدين محقق ترمدى ) ( فارسى )

به‌هرحال چه تفسير اين دو سوره از سيّد برهان الدّين باشد يا نباشد قدر مسلّم اينست كه از آثار منثور و كهن زبان پارسى است و از اواسط قرن هفتم دنبال‌تر انشاء نشده و به همين سبب تصحيح و تحشيه و طبع آن سودمند تواند بود . و به‌طورىكه در حواشى از روى مقايسهء متن فارسى با تفسير ابو عبد الرّحمن سلمى ( متوفّى 412 ) موسوم بحقائق فى التفسير باز نموده‌ايم هيچ شك باقى نمىماند كه تفسير اين دو سوره ترجمه و تقرير گونه‌ييست از تفسير سلمى با اندك تصرّف در بعضى موارد كه بدانها در حواشى اشارت رفته است . و از گفتهء افلاكى در مناقب العارفين برمىآيد كه مولانا بدين كتاب يعنى حقائق سلمى اهميّت مىداده و دستور داده است تا يكى از مريدان نسخه‌يى براى او بنويسد . اينك روايت افلاكى : « همچنان خدمت ملك الادباء فخر الدّين ديو دست ملك نهاد رحمه اللّه روزى حكايت كرد كه جهت حضرت خداوندگار كتاب حقايق سلمى را كتابت كرده بودم چون تمام كرده بياوردم مستحسن داشته بسى تحسينها كرد و احسان فرمود و فرجى مبارك خود را بر من پوشانيد » . و ازين‌رو اين احتمال نيز بر دل مىگذرد كه مگر حضرت مولانا خود اين دو سوره را از روى حقائق تقرير و بيان فرموده است ولى اين احتمال از فرض نخستين ضعيف‌تر است .